Παίρνεις αντιισταμινικό. Η αλλεργία σου ελέγχεται. Κι όμως, τα μάτια σου είναι:
- κόκκινα
- ξηρά και ερεθισμένα
- κουρασμένα
- άλλοτε δακρύζουν και άλλοτε «τραβάνε»
Και τότε γεννιέται το εύλογο ερώτημα: «Αφού παίρνω αντιισταμινικό, γιατί τα μάτια μου είναι χειρότερα;».
Αν παίρνεις φάρμακα όπως:
- Zyrtec® / Xyzal®
- Aerius®
- Claritine®
- Telfast® / Allegra®
- Rupafin®
…δεν είσαι μόνος. Και δεν φταις εσύ
Η αλήθεια που σπάνια λέγεται
Τα αντιισταμινικά είναι απαραίτητα φάρμακα. Ελέγχουν την αλλεργική αντίδραση μέσω της αναστολής των H1 υποδοχέων της ισταμίνης. Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι η δράση τους δεν περιορίζεται στη μύτη ή στους βρόγχους, αλλά επεκτείνεται και:
• στους δακρυϊκούς αδένες
• στη λειτουργία των βλεφάρων
• στη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ
(Ousler GW et al., Clinical Therapeutics; Abelson MB et al., Survey of Ophthalmology)
Το πρόβλημα δεν είναι η αγωγή. Το πρόβλημα είναι ότι λείπει η οφθαλμική υποστήριξη.
Το Παράδοξο των Κόκκινων Ματιών
Στην καθημερινή κλινική πράξη παρατηρείται συχνά το εξής φαινόμενο:
• Η αλλεργία είναι ελεγχόμενη
• Δεν υπάρχει ενεργό αλλεργιογόνο
• Κι όμως, τα μάτια παραμένουν κόκκινα
Αυτό το φαινόμενο περιγράφεται ως Red Eye Paradox και σχετίζεται με:
– Αγγειοδιαστολή
– αστάθεια δακρυϊκού φιλμ
– δυσλειτουργία των βλεφάρων
(Nichols KK et al., Investigative Ophthalmology & Visual Science)
Δεν είναι θέμα «λίγων δακρύων»
Σύμφωνα με τη TFOS DEWS II (2017) — τη μεγαλύτερη διεθνή επιστημονική σύνοψη για τη ξηροφθαλμία: Η πιο συχνή αιτία ερυθρότητας και οφθαλμικής δυσφορίας δεν είναι η έλλειψη δακρύων, αλλά η εξατμιστική ξηροφθαλμία.
Δηλαδή:
• τα δάκρυα υπάρχουν
• αλλά εξατμίζονται γρήγορα λόγω λιπιδικής αστάθειας
Η ρίζα του προβλήματος: τα βλέφαρα
Τα βλέφαρα αποτελούν λειτουργικό όργανο της οφθαλμικής επιφάνειας:
• φιλοξενούν τους μεϊβομιανούς αδένες
• ρυθμίζουν τη λιπιδική στιβάδα του δακρυϊκού φιλμ
• καθορίζουν τη σταθερότητα και τη διάρκεια ζωής των δακρύων
Η χρόνια φλεγμονή της οφθαλμικής επιφάνειας συντηρείται κυρίως από τα βλέφαρα, όχι από τον ίδιο τον οφθαλμό
(Baudouin C et al., The Ocular Surface)
Τι δείχνουν οι μελέτες για τα αντιισταμινικά
Κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι τα αντιισταμινικά:
• μειώνουν τη δακρυϊκή έκκριση
• αυξάνουν την εξάτμιση των δακρύων
• επηρεάζουν τη λειτουργία των μεϊβομιανών αδένων
• επιδεινώνουν τη σταθερότητα του δακρυϊκού φιλμ
(Welch D et al., Clinical Drug Investigation; Bielory L., Current Opinion in Allergy & Clinical Immunology)
Έτσι εξηγείται γιατί: η αλλεργία ελέγχεται, αλλά τα μάτια παραμένουν κόκκινα.
Μύτη – Μάτια – Πνεύμονες: ένα σύστημα
Σύμφωνα με το United Airway Concept (ARIA):
Μύτη, μάτια και πνεύμονες λειτουργούν ως ενιαίο φλεγμονώδες σύστημα
(Bousquet J. et al., Journal of Allergy and Clinical Immunology)
Η χρόνια ρινική φλεγμονή ενεργοποιεί ρινο-οφθαλμικά αντανακλαστικά, προκαλώντας:
• δακρύρροια
• ερυθρότητα
• αίσθημα βάρους στα μάτια
(Baroody FM, Current Allergy and Asthma Reports)
Αρκούν τα τεχνητά δάκρυα;
Τα τεχνητά δάκρυα:
• προσφέρουν άμεση ενυδάτωση
• ανακουφίζουν προσωρινά
Όμως:
• δεν αποκαθιστούν τη λιπιδική στιβάδα
• δεν βελτιώνουν τη λειτουργία των βλεφάρων
• δεν αντιμετωπίζουν τη ρίζα του προβλήματος
(TFOS DEWS II)
Η σύγχρονη προσέγγιση: φροντίδα βλεφάρων
Η Δερμοφθαλμολογία αντιμετωπίζει το μάτι ως ενιαίο σύστημα: βλέφαρα – βλεφαρίδες – οφθαλμική επιφάνεια. Για χρήστες αντιισταμινικών, η καθημερινή υγιεινή των βλεφάρων δεν είναι προαιρετική, αλλά προληπτική ιατρική.
Συμπέρασμα
• Τα αντιισταμινικά δεν είναι «κακά»
• Αλλά δεν αρκούν για την οφθαλμική υγεία
• Η ξηροφθαλμία είναι αναμενόμενη παρενέργεια
• Η φροντίδα βλεφάρων βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα
• Η ποιότητα ζωής μπορεί να βελτιωθεί ουσιαστικά
